Ο Πνιγμός είναι αρκετά συχνή αιτία θανάτου από ατύχημα, ιδίως στις μικρές ηλικίες. Ο Παγκόσμιος οργανισμός Υγείας υπολογίζει περί τα 236000 περιστατικά ετησίως. Στις Ελληνικές θάλασσες ιδίως το καλοκαίρι είναι δυστυχώς σχεδόν καθημερινό φαινόμενο.
Πριν ένα έτος η Αμερικάνικη Καρδιολογική Εταιρεία εξέδωσε αναθεωρημένες οδηγίες για την υποστήριξη σε περίπτωση πνιγμού προκειμένου να βελτιωθεί η πιθανότητα επιβίωσης των θυμάτων. Οι οδηγίες αυτές περιλαμβάνουν τη λεγόμενη ΚΑΡΠΑ (ΚΑΡδιοΠνευμονική Αναζωογόνηση) και αφορούν όλους μας καθότι στα πρώτα κρίσιμα λεπτά ενός συμβάντος, συνήθως παρόντες είναι απλοί πολίτες.
Ο πνιγμός συμβαίνει όταν το θύμα δεν μπορεί να αναπνεύσει λόγω απόφραξης του αεραγωγού από υγρό. Η υποξία μπορεί να οδηγήσει σε ανακοπή εντός λεπτών γι'αυτό και η μικρή διάρκειά της οδηγεί σε καλύτερη πρόγνωση. Ας θυμόμαστε πάντως ότι ενίοτε η ανακοπή στο νερό μπορεί να είναι πρωτοπαθής πχ από έμφραγμα, ενώ η παρατεταμένη παραμονή του θύματος σε κρύο νερό οδηγεί σε υποθερμία.
Η αλυσίδα επιβίωσης σε πνιγμό (εικόνα) περιλαμβάνει την πρόληψη, την αναγνώριση-διάσωση-απομάκρυνση του θύματος από το νερό και την περαιτέρω υποστήριξή του.
Η πρόληψη είναι θεμελιώδης καθώς μπορεί να μειώσει δραστικά τα περιστατικά πνιγμού. Επιτυγχάνεται με μέσα όπως χρήση σωσιβίων, περιορισμό ελεύθερης πρόσβασης σε πισίνες και επίβλεψη των παιδιών.
Η διάσωση του θύματος γίνεται πάντα με γνώμονα την ασφάλειά μας, ιδανικά από διασώστες εκπαιδευμένους πχ ναυαγοσώστες και μπορεί να επιτευχθεί με χρήση βοηθημάτων όπως κοντάρια ή σωσίβια. Σε περιπτώσεις βουτιάς σε ρηχά/βράχια ή ατυχήματος σε θαλάσσια σπορ/νεροτσουλήθρες συστήνεται η προστασία αυχένα/σπονδυλικής στήλης. Η απομάκρυνση από το νερό διακόπτει τη διαδικασία πνιγμού και προφέρει τη δυνατότητα υποστήριξης του θύματος-σημειώνεται ότι μόνο εκπαιδευμένοι διασώστες μπορούν, εφόσον είναι ασφαλές, να ξεκινήσουν πρώτες βοήθειες εντός του νερού.
Ο Αλγόριθμος της βασικής υποστήριξης ζωής (BLS) σε πνιγμό περιλαμβάνει τα εξής:
-Υπό ασφαλείς συνθήκες ελέγχουμε αν αντιδρά το θύμα ταρακουνώντας τους ώμους του και ρωτώντας "Είστε καλά;"
-Εάν δεν απαντήσει: Ελέγχουμε αν αναπνέει (βλέπω-ακούω-αισθάνομαι για 10 δευτερόλεπτα).
-Εάν δεν αναπνέει ή δεν έχει φυσιολογική αναπνοή, καλούμε ΒΟΗΘΕΙΑ-καλούμε το ΕΚΑΒ (166 ή 112).
-Απελευθερώνουμε τον αεραγωγό με ήπια έκταση της κεφαλής-ανύψωση της κάτω γνάθου.
-Δίνουμε 5 διαδοχικές εμφυσήσεις (αναπνοές διάσωσης)
-Εάν το θύμα δεν δίνει σημάδια ζωής, ξεκινάμε ΚΑΡΠΑ: 30 θωρακικές συμπιέσεις εναλλασσόμενες με 2 εμφυσήσεις ("φιλί της ζωής")
οι συμπιέσεις είναι σημαντικές για την υποστήριξη του θύματος και γι'αυτό συστήνεται να είναι κατά το δυνατόν αδιάλειπτες και υψηλής ποιότητας, με βάθος 5-6cm και συχνότητα 100-120/λεπτό. Γίνονται εφαρμόζοντας την παλάμη μας στο μέσον του θώρακα μεταξύ των θηλών, πλέκοντας τα δάκτυλα με τεντωμένα χέρια, κάθετα πάνω από το θύμα. Οι εμφυσήσεις γίνονται με εκπνοή στον ανοιχτό αεραγωγό του θύματος (στόμα με στόμα), με ταυτόχρονο κλείσιμο της μύτης του-εναλλακτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί μάσκα ή συσκευή Ambu. Εάν ο διασώστης δεν είναι εκπαιδευμένος, μπορεί τουλάχιστον να κάνει μόνο συμπιέσεις (αλλά στα θύματα πνιγμού οι οδηγίες συστήνουν και εμφυσήσεις, καθώς και χορήγηση οξυγόνου εφόσον υπάρχει).
-Χρησιμοποιούμε Αυτόματο απινιδωτή (AED) εφόσον είναι διαθέσιμος
Πιέζουμε το κουμπί ενεργοποίησης του AED, κολλάμε στο γυμνό και σκουπισμένο στήθος του θύματος τα 2 συνοδά αυτοκόλλητα (ένα ψηλά μπροστά προς τη δεξιά θηλή και ένα χαμηλότερα αριστερά κάτω από τη μασχάλη) και απλά ακολουθούμε τις φωνητικές οδηγίες της συσκευής (αναγνωρίζει αυτόματα τον καρδιακό ρυθμό και ειδοποιεί για χορήγηση ρεύματος).
-Συνεχίζουμε μέχρι να συνέλθει το θύμα ή να έρθει εξειδικευμένη βοήθεια για μεταφορά στο νοσοκομείο. Σε περίπτωση υποθερμίας (παραμονή σε κρύο νερό), διατηρούμε το θύμα στεγνό και ζεστό.
Η εκπαίδευση για την παροχή πρώτων βοηθειών σε θύματα ανακοπής γίνεται με τυποποιημένα σεμινάρια, πιστοποιημένα από το ERC. Για το ευρύ κοινό υπάρχει το 4ωρο Basic Life Support (BLS), με εκμάθηση ΚΑΡΠΑ-χρήσης AED πάνω σε προπλάσματα ("κούκλες"). Τα σεμινάρια στη χώρα μας πραγματοποιούνται τόσο από την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (www.hcs.gr, info@hcs.gr) όσο και από άλλους φορείς. Στο internet επιπλέον υπάρχει πληθώρα μικρών επεξηγηματικών videos (Google search: video CPR, video ΚΑΡΠΑ) με επίδειξη πρώτων βοηθειών σε θύμα ανακοπής.
